{"id":2597,"date":"2020-11-20T06:53:16","date_gmt":"2020-11-20T05:53:16","guid":{"rendered":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/?p=2597"},"modified":"2020-11-20T16:42:57","modified_gmt":"2020-11-20T15:42:57","slug":"atome-ou-charbon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/","title":{"rendered":"Atome ou charbon ?"},"content":{"rendered":"\n<p>Je me souviens tr\u00e8s bien du moment o\u00f9 j\u2019ai compris qu\u2019on ne pouvait accorder aucune confiance \u00e0 la plupart des anti-nucl\u00e9aires, m\u00eame s\u2019ils se pr\u00e9tendaient \u00e9cologistes. C\u2019\u00e9tait au printemps 1976. Je venais de commencer ma carri\u00e8re d\u2019ing\u00e9nieur d\u2019exploitation au fond de la mine, dans les <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Houill%C3%A8res_du_bassin_du_Nord_et_du_Pas-de-Calais\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Houill\u00e8res du Nord Pas de Calais.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>L\u2019entreprise \u00e9tait sur une trajectoire de fermeture, commenc\u00e9e environ 15 ans plus t\u00f4t et qui se terminera 15 ans plus tard. On ne ferme pas d\u2019un claquement de doigt une entreprise qui emploie 200&nbsp;000 personnes sur un territoire de 3000 km2. Le gisement charbonnier \u00e9tait tourment\u00e9, donc difficile \u00e0 exploiter. Les conditions de travail \u00e9taient tr\u00e8s dures. La <a href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Silicose\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">silicose<\/a> avait frapp\u00e9 durement pendant des d\u00e9cennies, un coup de grisou <a href=\"https:\/\/fresques.ina.fr\/memoires-de-mines\/fiche-media\/Mineur00149\/catastrophe-de-lievin-les-evenements.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">avait fait 42 morts<\/a> moins de 2 ans auparavant. La mine, <a href=\"https:\/\/verel.typepad.fr\/verel\/2006\/12\/il_y_a_100_ans_.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">c\u2019\u00e9taient aussi<\/a> des doigts amput\u00e9s, des dos cass\u00e9s, des blessures fr\u00e9quentes\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Il y avait eu, avec l\u2019utilisation du charbon, le <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Grand_smog_de_Londres\" target=\"_blank\">grand Smog de Londres<\/a> de d\u00e9cembre 1952, qui avait fait au moins 5000 morts. Pour la m\u00eame raison, au moins 60 morts <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Brouillards_toxiques_dans_la_vall%C3%A9e_de_la_Meuse_(d%C3%A9cembre_1930)\" target=\"_blank\">sont constat\u00e9s <\/a>dans la Meuse en 1930 (ce qui allait conduire \u00e0 la <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/fr.wikipedia.org\/wiki\/Gestion_de_la_qualit%C3%A9_de_l%27air_en_France\" target=\"_blank\">loi Morizet<\/a>). On ne disait pas encore que les \u00e9missions de poussi\u00e8res des centrales au charbon provoquent des dizaines de milliers de morts chaque ann\u00e9e en Europe.<\/p>\n\n\n\n<p>Donc, ce jour-l\u00e0, je passais dans le centre social de ma ville, au moment o\u00f9 se finissait un d\u00e9bat sur le nucl\u00e9aire et j\u2019ai discut\u00e9 cinq minutes avec deux intervenants qui plaidaient pour l\u2019arr\u00eat du nucl\u00e9aire. Je leur ai demand\u00e9 comment ils allaient remplacer les centrales nucl\u00e9aires existantes ou en cours de construction. R\u00e9ponse : relancer la production charbonni\u00e8re. Notamment ici, dans le bassin du Nord.<\/p>\n\n\n\n<p>Pour eux les risques suppos\u00e9es du nucl\u00e9aire \u00e9taient beaucoup plus graves que les dangers r\u00e9els de la mine. Ceux-l\u00e0, ils ne voulaient pas les voir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pourquoi parler de ce vieux souvenir aujourd\u2019hui&nbsp;? Parce que les partis belges qui se sont enfin mis d\u2019accord pour un gouvernement ont <a href=\"https:\/\/www.challenges.fr\/finance-et-marche\/engie-renonce-a-prolonger-ses-centrales-nucleaires-en-belgique_737948\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">d\u00e9cid\u00e9 de fermer les centrales nucl\u00e9aires <\/a>d\u2019ici l\u00e0. En th\u00e9orie, on devra \u00e0 terme les remplacer par des \u00e9oliennes, du solaire, en plus des \u00e9conomies d\u2019\u00e9nergies. Mais en attendant, il faudra \u00e9galement faire appel aux centrales thermiques au gaz, <a href=\"https:\/\/www.lalibre.be\/economie\/entreprises-startup\/la-ministre-de-l-energie-salue-la-decision-d-engieheureuse-de-voir-engie-s-engager-dans-la-transition-energetique-5fb439c9d8ad586f51cb8410#.X7UUzt9K4Co.twitter\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">reconnait<\/a> la ministre de l\u2019\u00e9nergie.<\/p>\n\n\n\n<p>La lutte contre le r\u00e9chauffement climatique attendra.<\/p>\n\n\n\n<p>Aujourd\u2019hui, des pr\u00e9tendus \u00e9cologistes montrent tous les jours que pour eux les dangers du nucl\u00e9aire sont beaucoup plus importants que les dangers du r\u00e9chauffement climatique. L\u2019attitude n\u2019a pas boug\u00e9 d\u2019un iota.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Je me souviens tr\u00e8s bien du moment o\u00f9 j\u2019ai compris qu\u2019on ne pouvait accorder aucune confiance \u00e0 la plupart des anti-nucl\u00e9aires, m\u00eame s\u2019ils se pr\u00e9tendaient \u00e9cologistes. C\u2019\u00e9tait au printemps 1976. Je venais de commencer ma carri\u00e8re d\u2019ing\u00e9nieur d\u2019exploitation au fond de la mine, dans les Houill\u00e8res du Nord Pas de&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[53,238],"tags":[],"class_list":["post-2597","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-analyses","category-opinions","entry","simple"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Atome ou charbon ? - La Gazette<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Atome ou charbon ? - La Gazette\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Je me souviens tr\u00e8s bien du moment o\u00f9 j\u2019ai compris qu\u2019on ne pouvait accorder aucune confiance \u00e0 la plupart des anti-nucl\u00e9aires, m\u00eame s\u2019ils se pr\u00e9tendaient \u00e9cologistes. C\u2019\u00e9tait au printemps 1976. Je venais de commencer ma carri\u00e8re d\u2019ing\u00e9nieur d\u2019exploitation au fond de la mine, dans les Houill\u00e8res du Nord Pas de&#8230;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"La Gazette\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-11-20T05:53:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-11-20T15:42:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Logo-Titre-Gazette-2025-08.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"636\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"148\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"G\u00e9rard Bardier\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"G\u00e9rard Bardier\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\"},\"author\":{\"name\":\"G\u00e9rard Bardier\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/person\/5650e206a121f68c6f5e76379bccfbc4\"},\"headline\":\"Atome ou charbon ?\",\"datePublished\":\"2020-11-20T05:53:16+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-20T15:42:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\"},\"wordCount\":454,\"commentCount\":2,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Analyses\",\"Opinions\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\",\"url\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\",\"name\":\"Atome ou charbon ? - La Gazette\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#website\"},\"datePublished\":\"2020-11-20T05:53:16+00:00\",\"dateModified\":\"2020-11-20T15:42:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Atome ou charbon ?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/\",\"name\":\"La Gazette\",\"description\":\"Bourg-la-Reine, Ch\u00e2tenay, Fontenay, Sceaux\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#organization\",\"name\":\"La Gazette\",\"url\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Logo-Gazette-Aout-2025-V3.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Logo-Gazette-Aout-2025-V3.jpg\",\"width\":525,\"height\":130,\"caption\":\"La Gazette\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/person\/5650e206a121f68c6f5e76379bccfbc4\",\"name\":\"G\u00e9rard Bardier\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cf4391ef9dbc0367750202561279a29?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cf4391ef9dbc0367750202561279a29?s=96&r=g\",\"caption\":\"G\u00e9rard Bardier\"},\"url\":\"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/author\/gb\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Atome ou charbon ? - La Gazette","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Atome ou charbon ? - La Gazette","og_description":"Je me souviens tr\u00e8s bien du moment o\u00f9 j\u2019ai compris qu\u2019on ne pouvait accorder aucune confiance \u00e0 la plupart des anti-nucl\u00e9aires, m\u00eame s\u2019ils se pr\u00e9tendaient \u00e9cologistes. C\u2019\u00e9tait au printemps 1976. Je venais de commencer ma carri\u00e8re d\u2019ing\u00e9nieur d\u2019exploitation au fond de la mine, dans les Houill\u00e8res du Nord Pas de&#8230;","og_url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/","og_site_name":"La Gazette","article_published_time":"2020-11-20T05:53:16+00:00","article_modified_time":"2020-11-20T15:42:57+00:00","og_image":[{"width":636,"height":148,"url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Logo-Titre-Gazette-2025-08.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"G\u00e9rard Bardier","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"G\u00e9rard Bardier","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/"},"author":{"name":"G\u00e9rard Bardier","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/person\/5650e206a121f68c6f5e76379bccfbc4"},"headline":"Atome ou charbon ?","datePublished":"2020-11-20T05:53:16+00:00","dateModified":"2020-11-20T15:42:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/"},"wordCount":454,"commentCount":2,"publisher":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#organization"},"articleSection":["Analyses","Opinions"],"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/","url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/","name":"Atome ou charbon ? - La Gazette","isPartOf":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#website"},"datePublished":"2020-11-20T05:53:16+00:00","dateModified":"2020-11-20T15:42:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/2020\/11\/20\/atome-ou-charbon\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Atome ou charbon ?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#website","url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/","name":"La Gazette","description":"Bourg-la-Reine, Ch\u00e2tenay, Fontenay, Sceaux","publisher":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#organization","name":"La Gazette","url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Logo-Gazette-Aout-2025-V3.jpg","contentUrl":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Logo-Gazette-Aout-2025-V3.jpg","width":525,"height":130,"caption":"La Gazette"},"image":{"@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/person\/5650e206a121f68c6f5e76379bccfbc4","name":"G\u00e9rard Bardier","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cf4391ef9dbc0367750202561279a29?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/5cf4391ef9dbc0367750202561279a29?s=96&r=g","caption":"G\u00e9rard Bardier"},"url":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/author\/gb\/"}]}},"cc_featured_image_caption":{"caption_text":false,"source_text":false,"source_url":false},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2597"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2597"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2597\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2602,"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2597\/revisions\/2602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sceaux-lagazette.fr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}